چهارشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۷

کشف ژنی که در به خاطر سپردن خاطرات احساسی موثر است

شنبه ۱۱ اسفند ۱۳۸۶

یک دلیل ژنتیکی برای به خاطر سپردن حوادثی که به نوعی با احساستمان درگیر هستند.

تقریبا تمامی افرادی که در زمان وقوع حوادث ناگواری چون ترور کندی و واقعه ۱۱ سپتامبر در قید حیات بوده اند، قادرند به روشنی این حوادث را به یاد آورند. چگونه است که بسیاری از ما خاطراتی چون مراسم ازدواج و از دست دادن یکی از عزیزان را در مقایسه با خاطرات دیگر، آسانتر به خاطر سپرده و آسانتر به یاد می آوریم.

اکنون بر طبق تحقیقات جدید انجام شده، یک دلیل ژنتیکی برای این مسئله یافت شده، در حقیقت همان عللی که سبب می شوند حوادثی را که به نوعی با احساستمان درگیر هستند، آسانتر به خاطر بسیاریم، درموارد فوق نیز صدق می کنند.

نتیجه تحقیقات انجام شده نشان می دهد که به طور کلی، ترکیبات خاصی در مغز انسان وجود دارند که بر از بین رفتن آن دسته از خاطراتی که با احساسات در ارتباط است، تاثیر گذارند، درست مانند عکسی که به مرور زمان کمرنگ می شود. اما در افرادی که از تغییرات ژنتیکی بخصوصی برخور دارند، این تصاویر دست نخورده باقی می ماند و در این افراد قدرت به یادآوری خاطرات احساسی را افزایش می دهد. یک سوم از افراد هند و اروپایی و حدود ۱۲ درصد از آفریقایی – آمریکایی ها دارای این ویژگی هستند.

به گفته یکی از محققان :”چنین مکانیزمی نقش عمده ای را در به خاطرآوردن خاطرات شاد، غمگین و خطرناک ایفا می کند. به عنوان مثال به خاطر آوردن اینکه یک صحنه تصادف در کجای خیابان رخ داده، دارای اهمیت است و در حقیقت همان دلیلی است که از تکرار مجدد این حادثه جلوگیری می کند. ”

در تحقیقات فوق از ۴۳۵ نوجوان اهل کشور سوئیس استفاده شد، ۳۰ تصویر مختلف در اختیار تک تک آنان قرار گرفت که از آن میان ۱۰ تصویر احساسات منفی و ۱۰ تصویر احساسات مثبت را در بیننده بیدار می کرد و ۱۰ تصویر باقیمانده کاملا خنثی بودند. از نوجوانان خواسته شد که عکس العمل هایشان نسبت به هر تصویر را در نظر داشته باشد و پس از ده دقیقه هر تصویر را در چند کلمه تشریح کنند.

آن دسته از شرکت کنندگانی که دارای این ژن متفاوت بودند، تصاویر منفی و مثبت را تا حد قابل توجهی، دقیق تر به خاطر داشتند، اما در مورد تصاویر خنثی هیچ تفاوتی بین شرکت کنندگان مشاهده نشد. بنابراین نتیجه بدست آمده این بود که ژن مورد نظر که به خاطرات احساسی مربوط است، تنها در یادآوری این دسته از خاطرات موثر است و بر حافظه معمولی هیچ گونه تاثیری ندارد.

به گفته محققان ژنی که به تقویت یادآوری خاطرات احساسی مربوط است، هیچگونه ارتباط و تاثیری بر حافظه معمولی ندارد. متخصصان مغز و اعصاب معتقدند دلیلی وجود دارد که بشر رویدادهای بخصوصی را بهتر به خاطر سپرده و آسان تر به یاد می آورد. دکتر جف ویکتوروف (Jeff Victoroff)- یکی از متخصصان اعصاب و روان - در این باره معتقد است :” همه چیز را نمی شود به خاطر سپرد، زمانی که سخن از مغز انسان به میان می آید روشی مورد نیاز است که بواسطه آن بتوان به خاطر آوردن وقایع مهم وحیاتی را تضمین نمود، و یادآوری بقیه موارد کاملا اختیاری است. یکی از اهداف یادآوری چنین خاطراتی این است که در یادآوری پیشامدهای خطرناک به ما کمک می کند و در نتیجه می توانیم در مواجه با شرایط مشابه، با توجه به تجربیات پیشین تصمیم درست تری اتخاذ نماییم.”

بر طبق نظریات ویکتوروف انسان هایی که در به کارگیری این رموز مهارت داشتند، کسانی بودند که زنده باقی مانده و اجداد ما را تشکیل داده اند. آن دسته از افرادی که مغزشان قادر نبوده بین خاطرات مهم و به یاد ماندنی و و خاطرات فراموش شدنی تمایز ایجاد کند، احتمالا بیش از بقیه در معرض مرگ قرار داشتند.

به هر حال بدون شک تحقیقات به عمل آمده، دانشمندان و روانشناسان را در آینده در درمان اضطراب ناشی از احتمال وقوع حوادث نامطلوب و اختلالات رفتاری ناشی از استرس کمک خواهد نمود. هر چند برخی از متخصصان معتقدند این ژن جوابگوی کلیه سئوالات مطرح شده در این زمینه را در خود ندارد.

ویکتوروف در این باره معتقد است : “کشف این نکته که به خاطرآوردن خاطرات احساسی به یک سری فعل و انفعالات عصبی در مغز انسان مربوط است، قدم بسیار مثبت و موثری در جهت کمک به بیمارانی است از احتمال وقوع مجدد تلخ ترین تجربه زندگی خود دائما در رنج به سر می برند. ”

نظر شما ...